Zaznacz stronę

Właściwości WITAMINY C i jej odpowiednie formy

9 listopada 2020

Witamina C numer jeden wśród witamin

Pomimo iż należy do najbardziej znanych spośród wszystkich witamin to mało kto zdaje sobie sprawę z jej ogromnych właściwości zdrowotnych.

Witamina C jest nazwą używaną zarówno do kwasu askorbinowego jak i do askorbinianu. Jest to wszechstronna antyoksydacyjna substancja stojąca na straży ludzkich komórek, wspomaga: odporność, samoleczenie, walkę z infekcjami (szczególnie górnych dróg oddechowych), ponadto wychwytuje wolne rodniki i skutecznie je unieszkodliwia. Posiada silne właściwości bakteriobójcze, przeciwwirusowe, przeciwhistaminowe oraz przeciwnowotworowe. Stanowi idealną alternatywę dla trujących syntetycznych farmaceutyków.

Organizm ludzki niestety nie jest w stanie samodzielnie jej wytwarzać gdyż nie posiada odpowiedniego genu odpowiedzialnego za działanie enzymu GLO (gulono lactone oxidase), który stanowi podstawę reakcji przetwarzania glukozy w witaminę C [10] (co ciekawe potrafią syntetyzować ją zwierzęta). Ponadto witamina C magazynowana jest w organizmie tylko w niewielkich ilościach, w granicach 1,5 do 3 g. Jej największe stężenie znajduje się w mózgu, nadnerczach, soczewkach, wątrobie, trzustce, śledzionie, płucach a także w białych krwinkach. Z uwagi iż witamina ta jest bardzo aktywna i szybko ulega rozpadowi w ludzkim organizmie, zaleca się codzienne jej spożywanie.

Działanie witaminy C

Witamina C jest substancją rozpuszczalną w wodzie i po spożyciu zostaje szybko przyswojona przez śluzówkę jamy ustnej, dwunastnicę oraz jelito cienkie, po czym trafia do krwioobiegu. W zależności od formy i sposobu podania, witamina C posiada zarówno właściwości antyoksydacyjne jak i oksydacyjne. Te odmienne właściwości niestety często prowadzą do nieporozumień oraz celowych ataków na jej lecznicze właściwości.

Działanie antyoksydacyjne: witamina C wraz z witaminą E są skutecznymi biologicznymi antyoksydantami czyli silnymi przeciwutleniaczami. Witamina C odpowiada za neutralizację wolnych rodników w środowisku wodnym a konkretniej w przestrzeniach międzykomórkowych, natomiast wspomniana witamina E odpowiada za walkę z rodnikami w środowisku tłuszczu, a dokładniej w membranach komórkowych. Ponadto witaminy te ściśle ze sobą współpracują i wzajemnie się regenerują, dlatego komórki organizmu są bezpieczne dopóki ta współpraca odbywa się prawidłowo.

Działanie oksydacyjne: witamina C w określonych przypadkach (dożylne podanie askorbinianu) wywiera również miejscowe działanie prooksydacyjne, które występuje np. w płynie śródmiąższowym otaczającym komórki nowotworowe. Po dożylnym podaniu witaminy C wywołuje ona syntezę H2O2 (nadtlenkuwodoru), który wraz z askorbinianem oraz w połączeniu z jonami żelaza, występującymi w dużych ilościach w komórkach nowotworowych, powoduje tworzenie wolnych rodników. Wytworzone rodniki, w zależności od podanej dawki potrafią zabić lub skutecznie wyhamować wzrost komórek nowotworowych. Należy podkreślić iż pozostałe zdrowe komórki są na ten proces odporne, pozostają nienaruszone a oksydacja wcale im nie grozi [6,9]. Przytoczony efekt uśmiercania komórek nowotworowych występuje tylko po dożylnym podaniu askorbinianu, który powoduje o wiele większe stężenie witaminy C w osoczu niż podczas aplikacji doustnej, zakłada się iż różnica ta może być aż 70-krotna w zależności od zastosowanej dawki.

Właściwości witaminy C

Wspomaga odporność

Witamina C jest jedną z podstawowych witamin pobudzającą układ odpornościowy do działania, jej stężenie w białych krwinkach jest dziesiątki razy wyższe niż w osoczu krwi co dodatkowo potwierdza jej rolę w budowaniu odporności [10]. Walczy z wirusami, bakteriami oraz stymuluje tworzenie przeciwciał. Ponadto dzięki swoim właściwościom łagodzi także inne objawy występujące podczas infekcji np. ból.

Duże ilości witaminy C z uwagi na przeciwutleniające właściwości stosowane są w leczeniu pewnych chronicznych dysfunkcji systemu odpornościowego. Natomiast antyhistaminowe działanie jest bardzo korzystne podczas leczenia przeziębienia czy grypy. Układ odpornościowy nie byłby w stanie poprawnie funkcjonować bez odpowiedniej dawki witaminy C, zostało to już opisane w artykule Jak suplementować się WITAMINĄ C w czasie infekcji.

Odpowiada za mocne i sprawne stawy 

Witamina C jest niezbędna do prawidłowej budowy włókien kolagenowych, czyli specjalnego białka, umożliwiającego spajanie różnych elementów ludzkiego organizmu, w tym utrzymania napiętej tkanki łącznej, chrząstek i więzadeł, ponadto uczestniczy w procesie gojenia ran. Właściwości te skutecznie przeciwdziałają powstawaniu zmian patologicznych powodujących zmniejszenie ruchomości w obrębie stawów. Należy również nadmienić iż witamina C ma wpływ na gęstość i jakość kości gdyż poprawia wchłanianie wapnia w jelicie oraz pobudza komórki do wytwarzania odpowiednich struktur.

Zapobiega miażdżycy 

Jak wspomniano już wyżej niedobór witaminy C (askorbinianu) powoduje niewystarczającą hydroksylację kolagenu co prowadzi do powstawania nieprawidłowych jego włókien. Zła produkcja kolagenu wpływa również na jakość naczyń krwionośnych powodując ich kruchość (arteriosklerozę) co w konsekwencji prowadzi do mikrouszkodzeń w stwardniałych naczyniach. W efekcie powstałych uszkodzeń organizm dokonuje samoleczenia uszkodzonych fragmentów wytwarzając tzw. blaszkę miażdżycową. Odpowiednie stężenie witaminy C pomaga ustrzec się przed patologicznymi zmianami zachowując naczynia krwionośne w odpowiedniej kondycji.

Wspomaga organizm podczas alergii

W przypadku wystąpienia alergii spowodowanej pyleniem, u ludzi uczulonych następuje wydzielanie histaminy czyli substancji wywołującej swędzenie, występowanie kataru siennego czy opuchniętych oczu. Mało kto zdaje sobie sprawę iż witamina C obok wapnia posiada silne właściwości przeciwhistaminowe, dzięki czemu zmniejsza wyrzut tej substancji nawet o 30%, z kolei wapń przyczynia się do stabilizacji komórek magazynujących histaminę. Działanie tych dwóch czynników przyczynia się do znacznego ustąpienia objawów alergii.

Wspomaga wchłanianie żelaza

Odpowiedni poziom Witaminy C wspomaga także wchłanianie żelaza z pożywienia, w zależności od nasycenia organizmu witaminą proces ten może być aż pięciokrotnie skuteczniejszy.

Pomaga zachować młodość skóry 

Właściwości witaminy C do tworzenia kolagenu przyczyniają się również do zachowania zdrowej i jędrnej skóry przez co znacząco opóźnia proces jej starzenia, ponadto witamina C przyczynia się do szybszego gojenia różnego rodzaju ran.

Kiedy występuje wzmożone zapotrzebowanie na witaminę C ?

  • infekcje
  • leczenia antybiotykami
  • zabiegi i operacje chirurgiczne
  • trudno gojące się rany
  • w okresie stresu
  • podczas palenia papierosów lub spożywania alkoholu
  • podczas stosowania preparatów antykoncepcyjnych
  • przy narażeniu na zanieczyszczenie środowiska

Jaką formę witaminy C najlepiej suplementować ?

Witamina C występuje w różnych formach i każda z nich posiada określone wady i zalety.

Kwas askorbinowy: to silny przeciwutleniacz, którego działanie zostało opisane w licznych pracach naukowych. Jest jedną z tańszych form witaminy C i może występować pod postacią białego, krystalicznego proszku, kapsułek, tabletek oraz produktów o wydłużonym uwalnianiu. Standardowe tabletki lub kapsułki zawierają zazwyczaj 500-1000 mg wit. C.  Kwas askorbinowy w postaci proszku jest najtańszy w suplementacji, jednakże potrafi dokuczać ludziom o delikatnym układzie pokarmowym. Po rozpuszczeniu w wodzie jest znacznie szybciej wchłaniany przez organizm niż w postaci tabletek.

Buforowany askorbinian: jest postacią witaminy C, której kwasowość została już wstępnie i częściowo zneutralizowana, przez co jest łagodniejszy dla układu pokarmowego i zazwyczaj lepiej tolerowany niż kwas askorbinowy. Zakłada się iż działanie zdrowotne (w przypadku leczenia silnych infekcji) buforowanej postaci witaminy C jest nieco słabsze od zwykłego kwasu askorbinowego, co prawdopodobnie wynika z konieczności dodatkowej absorpcji elektronu z organizmu.

Do buforowanych postaci witaminy C zaliczamy:

  • Askorbinian sodu czyli sole sodowe kwasu askorbinowego- występuje w postaci bezzapachowego, krystalicznego proszku o białej lub czasem żółtej barwie. Askorbinian sodu ma lekko słonawy smak i dobrze rozpuszcza się w wodzie, jest nieco droższą postacią od zwykłego kwasu askorbinowego jednakże jest dużo lepiej tolerowany przez układ pokarmowy i posiada wysoką biodostępność, posiadając przy tym wszystkie dobroczynne właściwości witaminy C. Polecany jest dla osób zmagającymi się z problemami układu trawiennego lub problemami jamy ustnej. W sprzedaży dostępny w pojedynczej postaci lub też jako mieszanina z kwasem askorbinowym 1:1 – Witamina C 1000 mg Plus Buforowana
  • Askorbinian wapnia- postać także dostępna w proszku, idealnie rozpuszcza się w wodzie lub sokach, pozostawia cierpki lub metaliczny posmak jednak nie jest on kwaśny. Forma bardzo bezpieczna dla jamy ustnej oraz wrażliwego żołądka. Jest droższa od askorbinianu sodu. Ponadto wraz z suplementacją 1000 mg tej witaminy możemy dostarczyć dodatkowo 100 mg wapnia. Pod względem biodostępności również należy do jednych z lepszych form wit. C.
  • Askorbinian magnezu- jest rzadziej spotykaną postacią witaminy C i posiada podobne właściwości jak pozostałe buforowane formy.
  • Poza przedstawionymi powyżej buforowanymi postaciami witaminy C, istnieją także domowe sposoby częściowo zobojętniające kwas askorbinowy. Można to zrobić przez dodanie do roztworu wodnego kwasu askorbinowego niewielką ilość wodorowęglanu sodu, czyli sody oczyszczonej, która jest bezpieczną i od dawna stosowaną substancją zobojętniającą kwas. Wodorowęglan sodu zmieszany z kwasem askorbinowym zaczyna wyraźnie reagować, wydzielając przy tym dwutlenek węgla, który uwalnia sód co następnie przyczynia się do neutralizacji kwasowego odczynu. Częściową neutralizację można również przeprowadzić poprzez rozpuszczenie kwasu askorbinowego w wysoko zmineralizowanej wodzie i reakcja również zostanie uwidoczniona uwalniającym się dwutlenkiem węgla.
liposomalna

Liposomalna witamina C: jest to jedna z najbardziej zaawansowanych form askorbinianu. Witamina C została umieszczona w nano pęcherzykach fosfolipidów zwanych liposomami, które podobnie jak błona chronią ją przed zniszczeniem ze strony środowiska w jakim się znajdzie, ponadto liposomy przyspieszają wchłanianie witaminy do krwiobiegu. Liposomy ułatwiają także wewnątrzkomórkowe wchłanianie ich zawartości. Zakłada się iż powodują od 5 do 10 razy lepszą przyswajalność wit. C niż stosowany powszechnie kwas askorbinowy. Jednym z najlepszych produktów liposomalnych dostępnych na rynku jest LIPOCAPS C 1000 ForMeds. Posiada on bardzo stabilne liposomy o niewielkich rozmiarach, odporne na działanie kwaśnego środowiska żołądka, co zostało potwierdzone badaniami Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Ponadto dodatkową ochronę zapewnia specjalna kapsułka o przedłużonym uwalnianiu, która potrafi chronić liposomy przed kwasami żołądkowymi aż do 4 godzin, a po przejściu do jelita jej zawartość zostaje uwolniona do 20 min. Niestety nie wszystkie produkty dostępne na rynku posiadają wystarczającą stabilność by przejść w nienaruszonym stanie przez roztwór kwasu solnego.

Acerola

Witamina C pozyskiwana z roślin– naturalny askorbinian. Bogatym źródłem naturalnej witaminy C są dojrzałe owoce ACEROLI (malpigii granatolistnej) lub owoce dzikiej róży, które od dawna były stosowane w walce z przeziębieniem. Suplementy zawierające naturalną witaminę C sprzedawane są pod postacią tabletek lub proszku, niestety zawarta w nich dawka witaminy C jest o wiele niższa w porównaniu z pozostałymi formami. Jednakże zawarte w cytrusach i dzikiej róży bioflawonoidy znacząco poprawiają biodostępność witaminy C w organizmie.

Źródła:

  1. ABC witamin Naturalne źródła niezbędnych składników odżywczych, Christina Scott-Moncrieff. Warszawa 2005.
  2. Odżywianie dla zdrowia. Tradycje wschodnie i nowoczesna wiedza o żywieniu, Paul Pitchford, 2013, Wydanie III.
  3. Wylecz się sam megadawki witamin, Andrew W. Saul. Warszawa 2016, wydanie I.
  4. Witaminy czy i dlaczego pomagają, dr Ulrich Strunz. Białystok 2019, wydanie I.
  5. Minerały niezbędne w codziennej diecie, Andreas Jopp, Białystok 2019, wydanie I
  6. Mit chorób nieuleczalnych i wielki biznes, NEO. Brzezia Łąka 2018.

0 komentarzy

Wyślij komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *